Osmanlı kışlası izine rastlandı: 20 kişilik uzman ekip görev yapıyor

Van Kalesi’nin güneyinde bulunan ve tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Eski Van Şehri’nde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, bölgenin tarihine ışık tutmaya devam ediyor. Başta Urartular olmak üzere, Ahlatşahlar, Eyyubiler, İlhanlılar, Anadolu Selçuklu Devleti, Akkoyunlular ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerine ait izler taşıyan bu alanlarda yapılan kazılar, bölgenin zengin kültürel ve tarihi geçmişini gün yüzüne çıkarmayı amaçlıyor. 2022 yılında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülsen Baş Terzioğlu’nun liderliğinde başlatılan kazı çalışmaları, uzman ekip tarafından titizlikle sürdürülüyor. Bu yıl özellikle şehrin güneybatısında yoğunlaşan kazılarda, Osmanlı dönemine ait önemli bir yapıya ulaşılmış durumda.

Çalışmalarda bulunan ve yaklaşık 150 yıllık geçmişe sahip olan “Osmanlı kışlası” izleri, bölgenin askeri ve yapısal tarihine dair önemli veriler sunuyor. Kazılarda ortaya çıkarılan bronz sikkeler, mermi kovanları, tütün lüleleri, sırlı ve sırtsız Osmanlı seramikleri, çeşitli metal eşyalar, gülle ve şarapneller ile yanmış evrak parçaları, bölgenin Osmanlı dönemindeki yaşam tarzını ve askeri faaliyetlerini gözler önüne seriyor. Ayrıca alanın restore edilerek turizme kazandırılmasının planlandığı bu bölgede, Ulu Cami, Kızıl Minare, Abbasağa Camisi, Hüsrev Paşa Hanı, Çifte Hamam, Miri Ambarı, iki kilise ve sarnıç gibi yapılar da onarılıyor ve korunuyor.

Prof. Dr. Terzioğlu’nun Kazı Çalışmaları ve Bulguları

Prof. Dr. Gülsen Baş Terzioğlu, Eski Van Şehri’nin yaklaşık 450 bin metrekarelik geniş bir alanı kapsadığını ve bu alanın birçok medeniyetin izlerini taşıdığını belirtiyor. Van’da ayakta kalabilmiş az sayıda yapının bulunmasının, büyük ölçüde 1896-1897 Ermeni ayaklanmaları ve Rus işgali sırasında yaşanan tahribatlara bağlı olduğunu vurguluyor. Üç yıldır devam eden kazı çalışmalarında, kentin tarihine dair çok önemli bulgulara ulaşıldığını anlatan Terzioğlu, sözlerine şöyle devam ediyor:

• “Kanuni Sultan Süleyman, 1548 yılında Van’ı fethettikten sonra bölgede kapsamlı bir imar faaliyetini başlatmış. Günümüze ulaşan fiziksel dokuda Osmanlı etkisinin çok belirgin olduğunu görebiliyoruz.”
• “Osmanlı’nın son dönemlerine ait askeri ve kamusal yapılar da bölgede inşa edilmiş. Bu yılki çalışmalarımızı özellikle güneybatıdaki Osmanlı kışlasına yoğunlaştırdık.”
• “Arşiv belgeleri ve görseller, 1861-1876 yıllarında hüküm süren Sultan Abdülaziz döneminde bölgedeki askeri reformların ve askeri yapımların detaylarını ortaya koyuyor.”

Kazı ve Bulgu Süreci

Prof. Terzioğlu, kazı çalışmalarında yaklaşık 40 santimetre derinliğe inilerek, taş örgülü duvarların sınırlandırdığı çeşitli mekanlara rastlandığını belirtiyor. Araştırmalar sırasında, Hüsrevpaşa Külliyesi’ne yakın bölgede, daha düzgün kesme taşlardan inşa edilmiş ve kışla kapısına işaret eden bulgulara ulaşılmış. Kazıların ilerleyen safhalarında, Osmanlı’nın büyük boyutlu kışlasının planını, mimarisini ve askeri teçhizatını daha net bir şekilde ortaya çıkarmayı hedeflediklerini söylüyor. Ayrıca, kazılarda bulunan bronz sikkeler, mermi kovanları, tütün lüleleri, seramikler, metal eşyalar, gülle ve şarapneller ile yanmış evrak parçalarının detaylı sınıflandırma ve bakım işlemlerinin yapıldığını ekliyor.

Bulunan eserlerin, restorasyon ve kayıt işlemlerinden sonra Van Müze Müdürlüğü’ne teslim edileceğini belirten Prof. Terzioğlu, bu materyallerin bölge tarihinin anlaşılmasına büyük katkı sağlayacağını ifade ediyor. Ayrıca, kazıların bölgenin askeri ve sosyal yapısına dair yeni bilgiler edinilmesine olanak tanıyacağını sözlerine ekliyor.