Osmanlı’dan gelen 450 yıllık mucize: Dünyada sadece Kemah’ta var, iki bin ton üretilecek
Kemah ilçesine yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta, Kömür köyünde bulunan tarihi tuz ocağının köklü geçmişi 450 yıl öncesine uzanıyor. Yıllarca Tuz İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından faaliyet gösterdikten sonra özel sektöre devredilen bu ocağın zenginliği, Doğu Anadolu bölgesinin tuz ihtiyacını karşılamasıyla büyük önem taşımaktadır. Evliya Çelebi’nin ‘Seyahatname’ adlı eserinde büyük övgülerle bahsettiği, Osmanlı döneminde Ermeniler tarafından işletilen bu tuz ocağı, yaklaşık 100 metre derinlikteki tünellerden çıkarılan tuzlu suyun göletlerde bekletilmesiyle üretim yapmaktadır. Bu göletlerde suyun buharlaştırılması sonucu yüzeyde kalan kristal tuzlar, usta işçiler tarafından toplanmakta ve paketlenerek halkın hizmetine sunulmaktadır.
Yaklaşık 60 bin metrekarelik geniş bir alana kurulu olan tuz ocağında, özellikle mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar, üretimde bereketli günlerin habercisi olmaktadır. Yaz aylarında sıcaklıklar 40 dereceyi aşarken, Kemah tuzunun kalitesi ve bolluğu artmaktadır. Ayrıca, bu tuz yalnızca lezzet katmakla kalmayıp, gıda maddelerinin raf ömrünü uzatmasıyla da büyük önem taşımaktadır. Öyle ki, Kemah tuzu, Erzincan’ın meşhur tulum peyniriyle birlikte kullanılarak peynirlerin olgunlaşmasını hızlandırmakta ve tadını zenginleştirmektedir.
İlginç bir şekilde, tuz Diyarbakır, İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirler ile ülkemizin dört bir yanına, hatta yurtdışına bile sevkiyat edilmekte ve talep görmektedir. Bu nedenle, hazırlıklarımızı büyütmek ve üretimimizi artırmak amacıyla yeni yatırımlar yapmayı hedefliyoruz. İşletme sahibi Metin Tanrıkulu, “Kemah tuzlası, bölgenin en büyük ve en önemli kaynaklarından biridir. Kaynak tuz yapısı sayesinde, yer altındaki tuzlu suyun doğal yollarla yüzeye çıkmasıyla oluşur” diyerek, detaylı üretim sürecini açıklıyor. o Tuza ulaşmadan önce, kilometrelerce süzülerek gelen tuzlu su, kaya tuzunu doğal olarak yalıyarak saf hale gelir. Suyun, kilometrelerce taşılarak gelen tuzlu suyun, kaya tuzundaki ağır metalleri ve tortuları da ayrıştırdığı vurgulanıyor.
Bu su, doğal yollardan gelen kristal tuzlar ile buluştuğu göletlerde, güneş ışınlarıyla kaynamadan, geleneksel yöntemlerle kurutulmakta ve böylece saf, sağlıklı ve lezzetli tuz elde edilmektedir. Bu işlemin en modern uygulaması ise ‘cam çatılar ve seralar’ ile sağlanmakta olup, 20 bin metrekarelik alan üzerinde özel olarak tasarlanmıştır. Dünyada yalnızca Kemah’ta bulunan ‘tuz serası’, üretiminde devrim yaratmış ve doğal yöntemler ile güneş gücü kullanılarak kurutma gerçekleştirilmektedir. Tanrıkulu, “Dünyanın en sağlıklı ve doğal tuzunu üretiyoruz. Erzincan ve çevre illerden gelen üreticiler ve peynircilere, yaylacılara ve salamura üreticilerine bu tuzlar veriliyor. Yıllık üretimimiz, hava şartlarına göre 1500 ile 2000 ton arasında değişiyor. Bu üretim düzeyi ile iç tüketimdeki açığmızı kapatmayı ve dış piyasalara da ihraç etmeyi hedefliyoruz” ifadelerini kullanıyor.
