‘Siroza ve karaciğer kanserine kadar ilerleyebiliyor’

Hepatit hastalıkları, genellikle hafif grip belirtilerine benzediği için fark edilmesi zor olabiliyor ve bu durum hastalığın ilerlemesine neden olabiliyor. Erişkinlerde siroz ve karaciğer kanseri gelişene kadar çoğu zaman fark edilmeden ilerliyor. Acıbadem Kent Hastanesi enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı Prof. Dr. Çağrı Büke ile İstanbul Florence Nightingale Hastanesi genel cerrahi uzmanı Dr. Ahmet Atasever, hepatitlerle ilgili önemli bilgileri paylaştı.

Hepatit Nedir ve Nasıl Bir Hastalıktır?

Karaciğerde ortaya çıkan iltihaplanmaya hepatit denir ve çeşitli nedenlere bağlı olarak gelişebilir. Bu nedenler arasında kullanılan ilaçlar, alkol tüketimi ve farklı virüsler bulunur. Hepatit virüsleri arasında en yaygın olanlar A, B, C, D ve E virüsleridir. Yapılan araştırmalar Türkiye’de erişkinlerin %88-100’ünün hepatit A geçirdiğini gösteriyor. Ayrıca, 18 yaş üstü bireylerde hepatit B enfekte olma oranı %4 civarındadır. Bağışıklık durumu ise, hepatit B’ye karşı antikor pozitifliği oranının %31,9 olduğunu ve bu oranın her üç kişiden birinin hepatit B ile karşılaştığını gösteriyor.

Hepatit B virüsü, HIV’den 50-100 kat daha hızlı bulaşabilirken, hepatit C ise 10 kat daha bulaşıcıdır. Hepatit E ise %6 oranında, hepatit D %2,4-2,8 ve hepatit C ise %0,5-1 oranında görülmektedir. Hepatit A ve E virüsleri, kirli su ve gıdalar aracılığıyla bulaşırken, hepatit B, C ve D ise ameliyatlar, delici-kesici aletler (örneğin kulak deldirme, dövme), tırnak makası kullanımı, virüslü kan transferleri ve cinsel temas yoluyla yayılır. Ayrıca, hepatit B ve C virüsleri anneden bebeğe geçebilir ve bu virüsler kronik hepatitlere yol açabilir.

Belirtiler ve Riskler

Hepatit enfeksiyonlarının belirti ve semptomları oldukça çeşitlidir. Halsizlik, iştahsızlık, karın ve kas ağrıları, eklem ağrıları, idrar renginde koyulaşma ve ishal (özellikle hepatit A’da) gibi hafif belirtiler görülebilir. Deride ve gözlerde sararma en bilinen klinik bulgulardan olup, nadiren yüksek ateş de görülebilir. Bu belirtiler hastalığın fark edilmesini geciktirebilir ve hastalığın kronikleşmesine neden olabilir.

Prof. Dr. Çağrı Büke, hepatit enfeksiyonlarının toplumda taşıyıcılık oranlarının oldukça yüksek olduğunu vurguluyor ve “Toplumda hepatit taşıyıcılığı çok yaygındır. Bu kişiler genellikle hastalık belirtisi göstermese de, virüsü bulaştırma riski devam eder. Taşıyıcılar düzenli olarak takip edilmeli ve yakın temaslılar aşılanmalıdır. Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda virüslerin daha hızlı yayıldığını unutmamak gerekir,” diyor.

• Karaciğer kanserlerinin en sık nedeni viral hepatitlerdir.
• Genellikle 40-70 yaş arasındaki bireylerde görülür.
• İleri yaş, siroz, erkek cinsiyeti, alkol, sigara ve obezite gibi faktörler riskleri artırır.
• Hepatit enfeksiyonu, bağışıklık ve dolaşım sistemi sorunlarına, hematolojik hastalıklara, nörolojik rahatsızlıklara ve böbrek, cilt ile eklem rahatsızlıklarına yol açabilir.

Korunma ve Tedavi Yöntemleri

Hepatit hastalıklarından korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Türkiye’de, hepatit A ve B aşıları ulusal aşılama programı kapsamında bebeklere 24. ayın sonuna kadar uygulanmaktadır. Hepatit B aşısı, hepatit D virüsüne karşı da koruma sağlar. Hepatit A aşısı iki doz halinde yapılır ve %95 oranında koruyucu etki gösterir. Hepatit B aşısı ise üç dozda uygulanır ve yine yaklaşık %95 koruma sağlar; genellikle tekrara gerek kalmaz.

Hepatit C enfeksiyonlarının tedavisinde antiviral ilaçlar kullanılmakta olup, bu tedavi 8-12 hafta sürer ve %95-97 oranında başarı sağlar. Ancak, bu ilaçlar kronik hepatit B’nin tam tedavisinde kullanılmaz; hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve karaciğer hasarını engellemek amacıyla kullanılır. Düzenli takip ve uygun tedavi ile hepatit virüsleri kontrol altına alınabilir ve hastalığın ciddi komplikasyonlarının önüne geçilebilir.