Tarım ve Orman Bakanlığı ile Enstitü tarafından yürütülen ‘Hayvan Gen Kaynaklarının Korunması ve Geliştirilmesi Projesi’ kapsamında, enstitüde özel olarak tasarlanmış kümeslerde Denizli horozları ve tavukları özenle yetiştirilmektedir. Bu üretim alanlarında, farklı çeşitlerde horozlar bulunmakta olup, bunlar arasında “pekmez kefi”, “al horoz” ve “pamukkırı” isimleri yer almaktadır. Renkleri, ibikleri, ötüşleri, tüy yapıları ve duruşlarıyla dikkat çeken bu horozlar, bölgenin kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır.
İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda devam eden “Denizli Horozunu Koruma ve Islah Projesi” ise bölgesel anlamda bu değerlerin genetik yapısını koruma ve geliştirme amacına hizmet etmektedir.
Islah ve Koruma Çalışmaları
Enstitüde, en iyi horoz ve tavukların yavruları seçilerek ıslah çalışmaları titizlikle sürdürülmektedir. Hayvancılık Araştırmaları Bölümü veteriner hekimi Dr. Halil Harman, genetik yapının korunması ve geliştirilmesi adına yapılan bu çalışmalara değinerek, “Vahşi ırkların nesiller boyu sağlıklı ve saf kalması amacıyla bilimsel ilkeler çerçevesinde ıslah programları uygulanıyor” dedi. Harman, bölgenin ve ülkenin biyolojik çeşitliliğine katkı sağlayan bu projelerin büyük önem taşıdığını vurguladı.
Her hayvanın bireysel kayıt altına alındığını ve çalışmalara katılan hayvanlardan çıkan civcivlerin cinsiyet ve özelliklerine göre ayırt edildiğini anlatan Harman, “Yüksek performans gösteren, bol yumurta veren ve fiziksel olarak sağlıklı horozlar, detaylı olarak değerlendiriliyor ve seçiliyor. Aynı şekilde, düşük verimlilik gösteren veya görsel özellikleri ve ötüş süreleri itibarıyla uygun olmayan horozlar, sürüden uzaklaştırılıyor” ifadelerini kullandı.
Teknolojinin ve Genomik Seçimin Kullanımı
İleri seviyede çalışmalarla, <özellikle ötüş sürelerini uzatmak ve kalitesini artırmak amacıyla>, horozlar kameralara kaydedilerek detaylı analizler yapılıyor. Uzun ötüşü teşvik etmek amacıyla belirlenen horozlar, çoğaltma aşamasına alınıyor ve tekrar değerlendirilerek en iyi sonuçlar alınmaya çalışılıyor.
Yakın gelecekte genomik seleksiyon yöntemlerine geçiş planlanmakta olup, genetik düzeyde çalışmalar başlatılacaktır. Bu yöntemle, özellikle uzun öten horozlarda bulunan gen bölgeleri tespit edilecek ve yavrular üzerinde DNA taraması gerçekleştirilecek. Bu sayede, daha hızlı ve doğrulukla ıslah çalışmaları yürütülecek.
Genetik Kaynakların Korunması
Harman, ırkın yüksek saflığını koruma konusunda ise şunları söyledi: “Burada bulunan genetik kaynaklar hiç bir şekilde farklı hatlarla melezlenmemiş ve karışmamıştır. Tüm hayvanlarımız devlet kontrolü ve uzman mühendisler ile veteriner hekimlerin gözetimi altında, orijinal ve saf hat olarak yetiştirilmektedir. Bu sayede, bölgenin ve ülkenin biyolojik zenginlikleri korunmuş oluyor.”
