Yüksek yağ içeriği ve düşük karbonhidratlı beslenme planı olan Keto diyeti, uzun süredir kilo vermek ve sağlık açısından destekleyici olmasıyla biliniyor. Özellikle patates, makarna ve ekmek gibi karbonhidrat ağırlıklı yiyecekleri sınırlayarak vücudun enerji kaynağını değiştiren bu diyet, 1920’lerden beri epilepsi gibi nörolojik rahatsızlıkların tedavisinde de kullanılıyor. Ancak son araştırmalar, bu beslenme biçiminin sadece kilo verme değil, ruh sağlığı üzerinde de olumlu etkiler gösterebileceğine işaret ediyor.
Kanadalı bilim insanları tarafından yapılan büyük ölçekli çalışma, 40.000’den fazla yetişkinin sağlık kaydını inceleyerek, Keto diyeti uygulayanların depresif semptomlarda önemli bir iyileşme yaşadığını ortaya koydu. Bu veriler, diyeti beyin hücreleri için farklı bir enerji kaynağı sunması ve nörolojik hastalıkların tedavisinde yeni yollar açması açısından önem taşıyor.
Keto Diyeti Nasıl Çalışıyor?
Keto diyeti, karbonhidrat tüketimini neredeyse tamamen keserek, vücudu ‘ketozis’ adı verilen bir metabolik duruma yönlendirir. Bu durum, ekmek, makarna, pirinç, fasulye ve meyveler dahil olmak üzere nişastalı besinlerin az tüketilmesiyle sağlanır. Karbonhidrat yetersizliği sonucunda vücut enerji ihtiyacını karşılamak için depolanmış yağlara yönelir ve bu sayede kilo verme süreci hızlanır. Bu diyetin temel oranları genellikle %75 yağ, %20 protein ve %5 karbonhidrat şeklindedir. Günde 20-50 gram arasında karbonhidrat almak ise, keto diyeti uygulayanlar için uygun limitlerdir. Örneğin, bir dilim tam buğday ekmeği yaklaşık 14 gram karbonhidrat içerirken, bir muz 20 gramdır, bu nedenle günlük öğün planlaması dikkatli yapılmalıdır.
50 Çalışmanın Sonuçları ve Depresyon Üzerindeki Etkileri
Toronto Üniversitesi araştırmacıları, dünya genelinde yaklaşık 41.700 katılımcıyı içeren 50 farklı çalışmayı analiz etti. Bu çalışmalar, 1965 yılından 2025’e kadar yayımlanan ve keto diyetlerinin depresyon ve anksiyete üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalardı. Sonuçlar, genel olarak ortalama -0,48’lik bir fark gösterdi; yani, keto diyeti uygulayanların semptomlarında anlamlı bir iyileşme sağlandı. Ayrıca, keto diyeti ve depresif belirtiler arasında ‘önemli bir ilişki’ olduğu ve keton seviyelerinin izlendiği çalışmalarda bu ilişkinin daha güçlendiği gözlemlendi.
Özellikle obez olmayan katılımcılarda, ‘çok düşük karbonhidratlı beslenmelerle’ daha fazla depresyon semptomunun azaldığı görüldü. Bu sonuçlar, keto diyeti‘nin çeşitli popülasyonlarda depresyona destek olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, hücrelerin enerji santralleri olan mitokondrilerin, depresyonla bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Bazı kişilerde, mitokondriler glikozu uygun şekilde kullanmadığı için hücresel işlevsellik bozukluklara uğruyor ve bu durum, beyin fonksiyonlarını ve ruh durumunu olumsuz etkileyebiliyor. Diyetin uygulandığı sırada, karaciğerde yağların parçalanmasıyla oluşan ketonlar, alternatif enerji kaynağı olarak kullanılıyor ve bu süreç, beyin sağlığını destekleyebilir.
Diğer Diyet Türleri ve Depresyon Etkileri
Akdeniz diyeti ve yağ açısından zengin, balık tüketimine dayalı anti-inflamatuar diyetler de depresyon tedavisinde destekleyici rol oynayabilir. Örneğin, Avustralya’daki Deakin Üniversitesi’nde 2017 yılında gerçekleştirilen bir çalışmada, orta ve şiddetli depresyon semptomları olan hastaların yaklaşık üçte biri, sadece 12 hafta boyunca uygulanan Akdeniz diyetiyle ilaçlarını bırakmayı başarmıştı. Bu bulgular, farklı beslenme yaklaşımlarının ruh sağlığı üzerinde olumlu etkiler gösterebileceğine işaret ediyor.
