Türkiye’nin İklim Değişikliğiyle Mücadelede Yeni Bir Adımı: İklim Kanunu Tasarısı
Türkiye, iklim değişikliği ile mücadelede uluslararası taahhütlerini yerine getirmek ve 2053 yılına kadar Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşmak amacıyla önemli bir yasal adım atıyor. Bu doğrultuda hazırlanan İklim Kanunu Tasarısı, 2025 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) tartışmalarına devam ederken, hem yasal altyapıyı güçlendirmeyi hem de sürdürülebilir yeşil büyümeyi teşvik etmeyi amaçlıyor.
AK Parti milletvekillerinin öncülüğünde ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın destekleriyle hazırlanan bu kapsamlı teklif, 20 maddeden oluşmakta, 2 geçici madde ve üç farklı yasal düzenlemede değişiklikler öngörmektedir. Yenilikçi araçlar ve düzenlemeleri içeren teklif, iklim politikalarının etkinliğini artırmak ve karbon ayak izini azaltmak amacıyla tasarlanmıştır.
Meclis’e Sunulmasından Günümüze Kadar Geçen Süreç
İklim Kanunu Tasarısı, ilk olarak Şubat 2025 ayında TBMM’ye sunuldu ve ilgili Komisyonlarda hızla kabul edilerek Genel Kurul’a sevk edildi. İlk 4 maddesi, 10 Nisan 2025 tarihinde Genel Kurul’da oy birliğiyle kabul edildi ve şu temel alanları kapsadı:
- Sera gazı emisyonlarının azaltılması
- İklim değişikliğine uyum faaliyetleri
- İklim Değişikliği Başkanlığı’nın yetki ve sorumlulukları
- Karbon fiyatlandırma mekanizmaları
Ancak, muhalefetin “bu yasal düzenlemenin büyük şirketlerin çıkarlarını koruduğu” ve “fosil yakıtlardan çıkışa dair somut adımlar içermediği” yönündeki eleştirileri üzerine, teklif 15 Nisan 2025 tarihinde daha kapsamlı bir değerlendirme ve revizyon için meclisten geri çekildi. Bu süreçte, AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta ve TBMM Çevre Komisyonu Başkanı Mehmet Galip Ensarioğlu, teklifin yeniden hazırlık ve görüşmelerle güçlendirilerek, tüm paydaşların katkılarıyla tekrar TBMM gündemine getirileceğini belirtti.
Meclis Genel Kurulu’nda Kabul Edilen Maddeler ve Yeni Düzenlemeler
Genel Kurul’da kabul edilen 5 maddelik bölümde, özellikle iklim politikalarının bütüncül ve planlı bir şekilde hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır. Bu maddeler ışığında, kurumlarca hazırlanan iklim strateji ve eylem planlarına şu temel ilkeler esas alınacaktır:
- Yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda hareket edilecek
- Sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim uyum faaliyetleri, İklim Değişikliği Başkanlığı koordinasyonunda yürütülecek
- Tüm kurum ve kuruluşların işbirliği içinde ulusal ve bölgesel ölçekte eylem planları hazırlanacak
İl bazında, vali başkanlığında kurulacak İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu ile yerel düzeyde uyum sağlanacak ve uygulamalar denetlenecek. Bu kurulun sekretaryası, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın taşra teşkilatı tarafından yürütülecek ve çalışma esasları Bakanlıkça belirlenecek.
Yerel ve Sektörel Çalışmalar
Her ilin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında kapsamlı ve bütüncül yerel eylem planları hazırlaması teşvik edilecek. Bu planlar, vali koordinasyonunda, büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde ise il ve il özel idareleri ile birlikte, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanacak. Bu süreçte, kurumlar kendilerine talep edilen belge ve verileri mevzuata uygun şekilde paylaşacaklar.
Sektör bazında etkilenebilirlik ve risk analizleri ise, iklim modelleri kullanılarak Başkanlık tarafından dönemsel olarak güncellenecek ve politika kararlarına temel oluşturacaktır. Bu sayede, iklim değişikliğinin olası etkilerine karşı hazırlıklı olunacak ve uygun önlemler alınacaktır.
