Suriye’de yönetimi, Ahmed Şara liderliğindeki yeni hükümet üstlenmiş durumda ve ülke yeniden inşa sürecine başlamıştır. Beşar Esad rejiminin sona ermesinin ardından, ülkede istikrarı sağlamak ve uluslararası kabul görmek amacıyla çeşitli adımlar atılmaktadır. Bu gelişmelerle birlikte, yaklaşık 14 yıldır devam eden iç savaş nedeniyle yurtlarını terk eden Suriyeliler de geri dönüşlerini hızlandırmıştır.
Birleşmiş Milletler’in (BM) son raporlarına göre, 8 Aralık 2024 tarihinden bu yana, yurtdışında bulunan yaklaşık 1 milyon Suriyeli ülkesine geri dönmüştür. Bu geri dönüşler, Esad rejiminin devrilmesini takip eden 10 ay boyunca önemli ölçüde artış göstermiştir. BM’nin verilerine göre, şu anda dönüş yapanların büyük kısmı Türkiye, Lübnan ve Ürdün gibi komşu ülkelerden gelmektedir. Ayrıca, iç savaş sonucu evlerini terk eden milyonlarca kişi de ülkeye dönmektedir.
Geri Dönüşlerin Artması ve Halkın Niyetleri
BM’nin yaptığı yeni anketler, Suriyelilerin büyük çoğunluğunun ülkelerine dönmek istediklerini göstermektedir. Anketlere katılan 6 bin 316 Suriyeli’nin %80’i mutlaka dönüş yapacaklarını belirtirken, %20’lik bir kesim ise önümüzdeki yıl içinde geri dönüş planı olduğunu ifade etmektedir. Dönenlerin büyük bölümü başkent Şam ve Halep’e yerleşirken, yaklaşık 350 bin kişi bu iki büyük şehre geri dönerken, Dara bölgesine ise iç savaşın başladığı tarihten bu yana yaklaşık 95 bin kişi geri dönmüştür.
Gelişmelere Rağmen Zorluklar Güncelliğini Koruyor
İç savaşın sona erdiği ve geri dönüşlerin hız kazandığı bu süreçte bile, altyapı hizmetleri, güvenlik ve ekonomik öncelikler açısından ülkenin istikrara kavuşmakta güçlük çektiği görülmektedir. UNHCR Sözcüsü Celine Schmitt, geri dönüş yapanların çoğunun barınma konusunda sıkıntılar yaşadığını ve evlerini kendilerinin yeniden inşa etmeye çalıştığını vurgulamaktadır. En büyük endişelerden biri ise, iç savaşta patlama yapmamış olan bombalar ve mayınlar ile ilgilidir. BM tahminlerine göre, ülke genelinde yaklaşık 300 bin infilak edilmemiş patlayıcı bulunmaktadır. Son zamanlarda, bu patlayıcılar nedeniyle 900’den fazla kişi hayatını kaybetmiş veya yaralanmıştır.
İsrail ile Suriye arasındaki gerilim de bölgedeki Suriyelileri endişelendirmektedir. Özellikle, güney sınırındaki Dara bölgesinde yaşayanlar, İsrail’in bölgedeki varlığını genişletme ve hak iddia etme olasılığı konusunda kaygı duymaktadır. Süreç, hem güvenlik hem de ekonomik istikrar adına halen aşılması gereken önemli engeller içermektedir.
