Mutlak butlan, bir hukuki işlemin başlangıçtan itibaren tamamen ve kesin olarak geçersiz sayılmasıdır. Bu durum, işlemin hukuki geçerliliği bulunmadığını ve hiçbir şekilde hukuki sonuç doğurmadığını gösterir. Genellikle, işlemin temelinde ciddi ve kanuna aykırı unsurlar bulunması, kamu düzenini veya genel ahlakı ihlal etmesi gibi nedenler mutlak butlanın oluşmasına yol açar. Bu tür işlemler, tarafların iradesine rağmen hiçbir şekilde geçerlilik kazanamaz ve hukuki açıdan hiç yapılmamış kabul edilir.
Mutlak butlanın en önemli özelliği, sonradan düzeltilme veya onaylanma imkânının olmamasıdır. Bu nedenle, mutlak butlan kararı verildiğinde, işlem hiçbir zaman geçerli olamaz ve taraflar herhangi bir hak iddia edemezler. Örneğin, akli dengesi yerinde olmayan bir kişinin yaptığı evlilik veya kanuna aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler mutlak butlanla sonuçlanabilir.
Mutlak butlan davası, genellikle Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen (kendi hareketiyle) veya ilgili taraflar tarafından açılabilir. Bu davalar, hukuki işlemin başlangıçta geçersiz sayılmasını sağlayan önemli mekanizmalardır.
CHP Kurultayları Bağlamında Mutlak Butlan Kavramı
CHP’nin 4-5 Kasım 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultayı ve 6 Nisan 2025 tarihinde gerçekleşen 21. Olağanüstü Kurultayı, son dönemde açılan davalarda “mutlak butlan” kavramıyla sıkça gündeme gelmiştir. Davacı taraflar, bu kurultayların hukuken sakatlandığını ve bu nedenle “yok hükmünde” kabul edilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Bu kapsamda, mahkemelerden beklenti, kurultayların temel usul ve esaslara uygun yapılmadığı ya da ciddi hukuki ihlaller içerdiği yönünde kararlar vermektir.
Mahkeme, eğer CHP Kurultayı hakkında “mutlak butlan” kararı verirse, aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkabilir:
- Kurultaylar hukuken hiç yapılmamış sayılır: Bu durumda, söz konusu kurultaylar yasal olarak geçersiz kabul edilerek, hiçbir hukuki sonuç doğurmayacaktır.
- Mevcut CHP yönetiminin görevden alınması: Mutlak butlan kararı, mevcut yönetimin (Özgür Özel ve onun yönetim kurulu üyeleri, parti meclisi üyeleri) görevden alınmasına ve yerlerine yeni ve geçerli bir kurultay düzenlenmesine zemin hazırlayabilir.
- Kemal Kılıçdaroğlu ve önceki parti meclisi üyelerinin görevlerine iadesi: Bu karar, parti içi yapılanmalarda önemli değişikliklere yol açabilir ve mevcut yönetimlerin yerine yeni atamaların yapılmasını gerektirebilir.
- Yeni ve meşru bir kurultay ihtiyacı: Mutlak butlanın kabul edilmesi halinde, partinin yeniden ve yasalara uygun bir şekilde kurultay yapması zorunlu hale gelir, böylece parti içi istikrar sağlanabilir.
