İngiltere Hükümetinin Büyük Güvenlik Krizi: Afganistan Veri Sızıntısı
İngiltere hükümeti, Taliban’ın 2021 yılında Afganistan’da iktidarı tekrar ele geçirmesinin ardından, İngiliz donanmasında görev yapan bir askerin yaptığı hatayla 25.000 Afgan ve ailelerinin kişisel bilgilerinin yanlışlıkla sızdırıldığını resmi olarak açıkladı. Bu ciddi olay, ülkede büyük bir güvenlik ve etik tartışmasını beraberinde getirdi.
Olay, sığınmacıların durumu ve Afganistan’daki Taliban’ın elindeki verilerin kullanımıyla ilgili endişeleri artırdı. Sızdırılan bilgiler, özellikle Afganistan’daki Taliban milislerinin eline geçerek, binlerce masum insanın hayatını tehlikeye attı. Ayrıca, bu sızıntı, İngiltere’nin Afganistan’daki operasyonlarının ve sığınma politikalarının şeffaflık konusunda ciddi sorunlar yaşadığını gözler önüne serdi.
Sızıntının Detayları ve Nasıl Gerçekleştiği
İngiltere’nin özel kuvvetler karargahında görev yapan ve Afganistan’da İngiliz Özel Kuvvetleri’ni yöneten yüksek rütbeli bir askerin, kritik öneme sahip bir veri tablosunu yanlışlıkla e-posta yoluyla Afganistan’daki çeşitli gruplara gönderdiği ortaya çıktı. Bu asker, iki kez aynı tabloyu paylaşarak, hatasının büyüklüğünü gözler önüne serdi.
Yetkililere göre, bu tablo, Afganistan’daki sığınmacıların bilgilerini ve başvuru detaylarını içeriyordu. Gönderilen e-posta, aslında, İngiltere’ye yerleşmeye hak kazanan ailelerin doğruluğunu teyit etmek amacıyla diğer Afganlara iletilmişti. Ancak, tüm listenin paylaşılmasıyla birlikte, binlerce hayat ciddi anlamda tehlikeye girdi ve verilerin Taliban’ın eline geçmesiyle sonuçlandı.
Veri Sızıntısının Zamanlaması ve Sonrası
İngiliz hükümeti, bu büyük sızıntı olayını 14 Ağustos 2023’te Facebook üzerinde anonim bir kullanıcının yaptığı paylaşımla fark etti. O zamana kadar, Savunma Bakanlığı (MoD), olaydan yaklaşık 18 ay boyunca habersizdi. Söz konusu askerin yaptığı paylaşım, Afganistan’daki sığınmacıların ve mültecilerin güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye attı.
Bu gelişmenin ardından, hükümet acil önlemler almak zorunda kaldı. İslamabad’daki yerleştirme ekibi, Pakistan’daki yaklaşık 1.800 Afgan’a “Veri ihlali olasılığı nedeniyle bilgilerinizi gözden geçirme” şeklinde resmi uyarı e-postaları gönderdi. Ancak, bu uyarıların ardından, İran ve diğer ülkelerden gelen WhatsApp mesajlarıyla pasaport ve kişisel bilgilerin talep edilmesi, olayın ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını gösterdi.
Hükümetin Gizlilik ve Sansür Politikaları
Olayın ortaya çıkmasının ardından, İngiliz hükümeti ve Savunma Bakanlığı, durumu kontrol altına almak ve medya ilgisini engellemek amacıyla sert önlemler aldı. İlk etapta, basına yayın yasağı getirildi ve olayın kamuoyuna yansıması engellendi. 25 Ağustos 2023’te, dönemin Savunma Bakanı Ben Wallace, Yüksek Mahkeme’ye başvurarak, olayla ilgili haberlerin kamuoyuna duyurulmasını engelleyen yüksek düzeyde bir yasaklama emri çıkarttı. Bu karar, hükümetin en sert sansür uygulamalarından biri olarak kabul edildi.
Parlamentoya Bilgi Verilmemesi ve Maliyetler
Hükümet, bu büyük gizlilik ihlaline ilişkin bilgileri Parlamentoyla paylaşmadı. Sadece, Lordlar ve Avam Kamarası’na gizli brifingler verildi. Ancak, olayın ortaya çıkmasıyla beraber, sızdırılan verilerin toplam maliyeti 7 milyar sterline ulaşmış durumda. Bilgi Güvenliği Başkanlığı, 200’den fazla Afgan başvuru sahibinin bilgilerinin sızdırılması nedeniyle Savunma Bakanlığı’na 350 bin sterlinlik ceza kesti.
İngiltere’deki bu büyük veri skandalı, hükümetin Afganları kurtarma operasyonunun detaylarının gizli kalmasına neden oldu. Operasyon, “Operasyon Rubic” adıyla, en riskli durumda olan aileleri özel uçuşlarla İngiltere’ye taşıdı ve başlangıçta 4 milyar sterlin olarak hesaplanan maliyet, daha sonra 7 milyar sterline yükseldi.
Yeni Hükümet ve Devam Eden Gizlilik Politikası
Temmuz 2024’te gerçekleşen genel seçimlerin ardından, iktidar değişti. Ancak, yeni İşçi Partisi hükümeti de aynı gizlilik politikasını sürdürdü. Gölge Savunma Bakanı John Healey, olayın ardından yaptığı açıklamalarda, Taliban’ın bu veriler sayesinde hareketlenebileceğine dikkat çekti ve kamuoyunun bilgilendirilmesini engelledi. Bu politikanın en uzun süreli ve kapsamlı sansür olduğu belirtildi.
Ocak 2025’te ise, emekli bir istihbarat uzmanı, risk değerlendirmesi yapmak üzere görevlendirildi. 2022’deki veri ihlalinden etkilenen 16.156 kişi, bugüne kadar İngiltere’de güvenli bir şekilde yerleştirildi. Ancak, bu süreç ve skandal, İngiliz basını tarafından ancak olayın fark edilip, kamuoyuna duyurulmasıyla gündeme geldi. Bu olay, İngiltere’nin veri güvenliği ve şeffaflık konularındaki ciddi eksikliklerini ortaya koydu ve insanlık dramının derin izlerini bıraktı.
