Kentin en önemli simgelerinden biri olan ve yaklaşık 3.400 yıllık tarihiyle dikkat çeken Ulu Cami, sadece dini ibadetlerin değil, aynı zamanda kültürel ve tarihsel mirasın da önemli bir parçasıdır. İslam aleminin en eski ve en büyük ibadethanelerinden biri olarak bilinen bu cami, içerisinde barındırdığı tarihi unsurlarla ziyaretçilerine zaman içinde eşsiz deneyimler sunmaya devam ediyor.
Bu tarihi yapının içinde yer alan ve eski çağlardan kalan su kaynağı, araştırmacı ve yazar Abdulaziz Yatkın tarafından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Yatkın, camilerin genellikle su kaynaklarının yakınında inşa edilme geleneğine dikkat çekerek, Diyarbakır Ulu Cami’de bulunan ve Roma döneminden kalma büyük bir su sarnıcının varlığını vurgulamıştır. Bu sarnıç, yaklaşık 16,5 metre uzunluğunda, 2,5 metre genişliğinde ve 2 metre 80 santimetre yüksekliğindedir ve halen aktif olarak su kaynağı olarak kullanılmaktadır.
Yatkın, bu sarnıcın zaman zaman temizliğinde suyun kullanıldığını ve suyun doğal akışla kaynaktan sarnıca dolduğunu belirterek, “Zaman zaman sarnıçtan su çekilir, cami avlusunun temizliğinde kullanılır ve su seviyesi kendiliğinden tekrar dolarak yenilenir” ifadelerini kullandı. Bu yapının tarihi ve fonksiyonel önemi, özellikle turizm ve kültürel miras açısından büyük bir potansiyele işaret etmektedir.
Sarnıcın Turizm ve Görsel Değerleri
Eski çağlardan beri kuyu görevi gören ve zamanla üzeri kapatılan bu sarnıcın, turizm açısından büyük bir görsel şölen oluşturabileceği düşünülmektedir. Yatkın, bu konuda yaptığı değerlendirmelerde, “Su sarnıcının içinde iki adet pencere bulunmaktadır. Bu pencerelerde yeryüzüne bakan taşların üzerleri kırılmaz camla kapatılırsa, içeriye doğal ışık girmesi sağlanabilir ve bu, cami ziyaretçileri ile turistler için eşsiz bir atmosfer yaratır” dedi.
Bu düzenlemenin, hem tarihi dokunun korunmasına hem de ziyaretçilerin görsel açıdan etkilemesine katkı sağlayacağını belirten Yatkın, “Gerekli izinler alındıktan sonra, sarnıcın iç kısmına kırılmaz camlar yerleştirerek ve uygun aydınlatmalarla destekleyerek, burası oldukça dikkat çekici bir turizm noktası haline getirilebilir” diye ekledi.
Tarihi ve Arkeolojik Önemi
Yatkın, sarnıcın kesin yapım tarihi konusunda net bir bilgi olmadığını, ancak Roma dönemine ait olma ihtimalinin yüksek olduğunu vurgulamaktadır. “Camimizin toplam tarihi 3 bin 400 yıl öncesine dayanırken, bu sarnıcın da en az o kadar eski olduğunu ve orijinal yapısının korunarak günümüze ulaşmış olabileceğini düşünüyoruz” şeklinde konuştu. Halen aktif olarak suyu bulunan sarnıcın, dini ve kültürel açıdan büyük bir öneme sahip olduğunu dile getirdi.
2017 yılında gerekli izinlerin alınmasının ardından, Yatkın tarafından sarnıcın içine girildiğini ve suyun kaynağını detaylı biçimde incelediğini anlatan Yatkın, “Orada yaptığım ölçüm ve araştırmalar sonucunda, suyun kaynağının nereden geldiğini tespit ettim. Ayrıca, sarnıcın iki penceresinin altında yaklaşık 1 metre genişliğinde iki kuyu olduğunu ve bu kuyulara su dolup, insanlar testilerle bu kuyulardan su çekti” ifadelerini kullandı.
Sonuç ve Gelecek Perspektifi
Yatkın, bu tarihi su sarnıcının, Diyarbakır ve Ulu Cami’nin tanıtımına büyük katkılar sağlayabileceğine inanmaktadır. Bu sayede, hem yerel hem de uluslararası turistlerin ilgisini çekecek önemli bir kültürel ve tarihsel değer ortaya çıkacaktır. Bu çalışmalar ve düzenlemeler sayesinde, Diyarbakır’ın zengin tarihine ışık tutan bu eşsiz yapı, hem korunup yaşatılacak hem de gelecek nesillere aktarılacaktır.