Şubat 2022’de başlayan ve Dünya gündeminin merkezinde yer alan Ukrayna savaşını sona erdirme amacıyla düzenlenen en kapsamlı görüşmelerden biri geçtiğimiz gün Beyaz Saray’da gerçekleştirildi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’yi yalnız bırakmayan Avrupalı liderler, Alaska’daki zirveden sonra da Rusya lideri Vladimir Putin’in şartlarını kabul etmiş gibi görünen Trump’ı yeniden kendi çizgilerine çekmek için yoğun çaba sarf etti. İki gün arayla düzenlenen bu zirveden alınan sonuçlar, savaşın sona erdirilmesi yolunda atılacak adımların üç temel başlık altında toplanabileceğine işaret ediyor: toprak taleplerinin karşılanması, güvenlik garantilerinin belirlenmesi ve liderlerin müzakerelere katılması.
Putin ile Zelenski yüz yüze görüşecek mi?
Moskova yönetimi, Moskova’daki savaşın ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğü konusunda en fazla doğrudan Kiev’deki liderlerin buluşması gerektiğine inanıyor. Bu nedenle, liderler zirvesi, ayrıntıları önceden belirlenmiş bir barış anlaşmasının son adımı olarak görülüyor. Haziran ayında İstanbul’da planlanan liderler toplantısı anons edilen görüşmeler, düşük seviyeli teknik heyetler seviyesinde yürütüldü. Putin, Alaska’da ise yalnızca eski ABD Başkanı Trump ile görüşmeyi kabul etti. Zelenski ise, ülkesinin kaderini tayin etme hakkını vurgulayarak, nihai çözüm için liderler arası görüşme yapılmasının şart olduğunu sürekli dile getiriyor. Beyaz Saray’dan sonra Trump, Putin’i aradığını ve ABD, Rusya ve Ukrayna liderlerinin katılacağı bir zirveye çalışmalara başlandığını açıkladı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, bu görüşmenin önümüzdeki 10 gün içinde gerçekleşebileceğini söylerken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, uygun yer olarak İsviçre’nin Cenevre kentinin düşünülebileceğini belirtti. Ancak, Rusya’dan bu konuda herhangi bir değişiklik veya net bir tutum gelmedi. Bu belirsizlik, diğer iki ana konu olan toprak talepleri ve güvenlik garantileri üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabilir.
Toprak talepleri kabul görecek mi?
Rusya, yaklaşık dörtte üç oranında kontrol ettiği Ukrayna topraklarından çekilmeyi talep ediyor. Özellikle Donetsk bölgesinin büyük kısmını kontrol altına alan Moskova, Luhansk’ın neredeyse tamamını elinde tutuyor. Ayrıca, Zaporojye ve Herson bölgelerinde cephe hattı sınırlarının kabul edilmesini istiyor. Trump cephesinde ise bu talepler büyük ölçüde kabullenmiş gibi görünüyor. Hatta, Trump’ın Zelenski’ye 2014’te Rusya tarafından ilhak edilen Kırım’dan vazgeçmesi gerektiğini söylediği iddia ediliyor. Wall Street Journal’a göre, Zelenski zirvede toprak tavizi konusunda daha ılımlı bir tutum sergiledi.
Güvenlik garantileri nasıl şekillenecek?
Süreçte hız kazandıran en önemli etken, Rus liderin Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantilerine olumlu yaklaştığı yönünde. Ancak, bu garantilerin kapsamı ve detaylarıyla ilgili büyük bir belirsizlik söz konusu. Trump, Ukrayna’ya güvenlik garantilerinde Avrupa’nın büyük sorumluluk almasını isterken, Avrupalı liderler ise ABD’nin aktif rol üstlenmesini bekliyor. ABD basını, Zelenski’nin Trump’a 150 milyar dolar değerinde bir askeri güvenlik anlaşması önerdiğini yazdı. Ayrıca, Rusya NATO çatısı altında olmadan, NATO’nun 5. maddesine benzer bir güvenlik yapısına izin verebileceğine dair işaretler verdi. Ancak, Rus Dışişleri Bakanı Lavrov, ülkesinin bir NATO üyesinin Ukrayna’ya konuşlandırılmasına izin vermeyeceğin açıkladı. Bu noktada, “Uzun vadeli güvenlik garantileri olmadan barışın sağlanamayacağı” görüşü yinelendi.
Beyaz Saray’da övgüler yağdırıldı
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski, Avrupa Birliği ve NATO yetkililerinin katıldığı görüşmede, Trump’a “barış çabalarına katkısı” nedeniyle defalarca teşekkür etti. Zelenski, sadece dört buçuk dakikalık konuşmasında Trump’a 11 kez şükran sunarak dikkatleri çekti. Bu, geçtiğimiz Şubat’ta Oval Ofis’te yaşanan “nankörlük” krizi sonrası altı aylık sürede Zelenski’nin ilişkileri yumuşatma ve Trump’ı övme çabası olarak yorumlandı. Avrupa liderleri ise övgü dolu sözler sarf etti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, “Sevgili Donald” ifadesiyle Trump’ın liderliğini överken, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de, Ukraynalı çocukların kaçırılmasına dikkat çektiği için kendisine teşekkür etti. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Almanya Başbakanı Merz ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni gibi isimler de Trump’ı “bir araya getirdiği için” övdü. Trump ise konuklarına Beyaz Saray’la ilgili detaylı bilgiler verdi.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!