İran ve ABD Arasındaki Gizli Nükleer Görüşmeler ve Bölgesel Gelişmeler

İran ve İsrail Arasındaki Güncel Gerginliklere Rağmen, Arka Plan Görüşmeleri Sürdürüyor

CNN International’a konuşan yüksek seviyeli yetkililer, İran ve İsrail arasında son iki haftada yaşanan askeri gerilimlere rağmen, Washington ve Tahran arasında perde arkasında gerçekleşen diplomatik temasların devam ettiğini belirtti. Bu görüşmeler, hafta başında sağlanan ateşkes sonrasında da kesintisiz sürüyor ve bölgedeki karmaşık ilişkilerin yeni bir boyutunu ortaya koyuyor.

Saatler Süren Gizli Toplantılar ve Değişmeyen Koşullar

ABD yönetimindeki kaynaklar, geçtiğimiz cuma günü, yani İran’a yönelik olası hava saldırısı öncesinde, Beyaz Saray’da yaklaşık saatler süren gizli bir toplantının gerçekleştirildiğini ifade etti. Toplantıya, ABD’nin İran Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Körfez bölgesinden çeşitli yetkililer katıldı. Bu görüşmede, İran’ın nükleer programıyla ilgili yeni ve alternatif çözümler masaya yatırıldı.

İran İçin Yeni Bir Sivil Nükleer Programı ve Yatırım Planları

Taraflar, İran’ın uranyum zenginleştirmeye dayalı olmayan, tamamen sivil amaçlı yeni bir nükleer program geliştirmesi üzerinde uzlaştı. Bu projeye tahmini 20 ila 30 milyar dolar arasında yatırım yapılması öngörülüyor ve finansmanın bölgedeki Körfez ülkeleri tarafından karşılanması planlanıyor. Ayrıca, İran’a uygulanan bazı ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş 6 milyar dolarlık fonlara erişim sağlanması da gündemde. Bu süreçte, ABD’nin Fordo nükleer tesisinin yerine inşa edilmesi planlanan yeni sivil tesisin detayları da tartışıldı; ancak İran’ın bu tesisleri kullanıp kullanmayacağı veya teklifin ciddiyetle ele alınıp alınmadığı henüz belirsizliğini koruyor.

Barışçı Nükleer Çözümler ve ABD’nin Yaklaşımı

Witkoff, CNBC’ye yaptığı açıklamada, ABD’nin İran ile “kapsamlı bir barış anlaşması” hedeflediğini ve tüm önerilerin, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemeye yönelik olduğunu vurguladı. Washington, İran’ın yalnızca sivil nükleer faaliyetler yapmasına izin verilmesini ve zenginleştirilmiş uranyumun ithalat yoluyla temin edilmesini savunuyor. Bu bağlamda, Birleşik Arap Emirlikleri’nin nükleer modeline atıfta bulunularak, uranyumun içeride zenginleştirilmesi yerine, bölge dışından ithal edilmesi tercih ediliyor.

Gelecek Haftalara Yönelik Duyurular ve İran-ABD Görüşmeleri

Çarşamba günü, Trump yönetimi İran ile gelecek hafta görüşmeler yapılabileceğini duyurdu. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, böyle bir görüşmeden haberdar olmadıklarını belirtti. Ayrıca, CNN’e konuşan kaynaklar, şu ana kadar kesin bir tarih belirlenmediğini ve görüşmelerin zamanlamasının belirsizliğini koruduğunu aktardı.

Orta Doğu Bölgesel Aktörlerinin Aracılığıyla İran’a Yönelik Mesajlar

Witkoff’un Körfez temsilcileriyle yaptığı gizli toplantıda şekillenen tekliflerin, Katar gibi bölgesel aktörler aracılığıyla İran’a iletildiği öğrenildi. Katar’ın, bu hafta başında İsrail ile İran arasındaki ateşkesin sağlanmasında kritik rol oynadığı da biliniyor. ABD, bölgedeki diplomatik girişimlerin sonuç vermesini umut ediyor ve İran’ın, ABD’nin koşullarına daha fazla uyum sağlayabileceği ve nükleer silah edinme riskini azaltabileceği beklentisini taşıyor. Ancak uzmanlar, Tahran’ın baskı altında kalıp, tersine çevirmeyi başararak nükleer silah edinme kararı alabileceği konusunda uyarılarda bulunuyorlar.

İran Parlamentosu’nun Nükleer Politikadaki Değişikliği

Geçtiğimiz günlerde İran Parlamentosu, BM Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) ile iş birliğini sonlandırmaya yönelik yasa tasarısını onayladı. Bu adım, İran’ın nükleer faaliyetlerini daha gizli ve kontrol dışı hale getirme yönünde atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

İran ve İsrail Arasındaki Müzakere Süreci ve Bölgesel Güvenlik

İran ve ABD arasında, İsrail’in olası askeri operasyonu öncesinde toplamda beş tur müzakere gerçekleştirildi. Bu görüşmeler, genellikle Umman’da planlanıyordu, ancak İsrail’in son dönemdeki saldırıları nedeniyle, altıncı turun planları iptal edildi. Bölgedeki karmaşık ilişkiler ve gelişmeler, bölgesel güvenlik açısından önemli bir dönemeçte bulunuyor.